Verwarde personen: "Als je geen contact kunt maken ben je nergens"

"De kranten komen er steeds voller mee te staan," zegt Casper Nusselder, die bij SPV de training In contact met verwarde personen verzorgt. "Of je nou werkt als handhaver, bij de politie, bij een woningbouwvereniging of bij de KLM, je kunt altijd mensen tegenkomen die verward zijn of een psychische aandoening hebben. En hoe ga je daar dan mee om?" 

Eigenwijs door ervaring

Casper Nusselder werkte vele jaren als psychiatrisch (hoofd-)verpleegkundige op gesloten afdelingen. "Dan ging het bijvoorbeeld om crisisopname, maar ook om langdurig  vastgelopen zorg binnen de GGZ. Dat zijn de moeilijkste gevallen van Nederland." In 1999 werd Nusselder zelfstandig. "Door je ervaring word je steeds eigenwijzer," zegt hij met een glimlach, "en niet alle bazen kunnen daar evengoed mee overweg." Hij specialiseerde zich daarna in het geven van trainingen waarin interactie en communicatie centraal staat.

Neigingen leren tegengaan

"Ik ga altijd eerst met cursisten in gesprek over hun werk. Mijn theorieën koppel ik direct terug aan hun praktijk. En dan voeg ik de vaardigheden daarin. Die vaardigheden oefen ik met acteurs. Mensen zijn altijd geneigd op een bepaalde manier te reageren, en soms bereik je dan juist het tegenovergestelde. Dat moet je ze laten voelen, dan pas kun je die neigingen tegengaan. Dat kun je niet leren uit een boekje. Zwemmen leer je ook niet uit een boekje, daarvoor moet je het water in. Zo gebruik ik die acteurs ook, als water."

Snelheid van communiceren

"Hoe kun je contact maken en onderhouden, dat is in normale communicatie al van groot belang," vertelt Nusselder. "Bij mensen met verward gedrag of een psychische aandoening is dat nog belangrijker. Als iemand de meest rare dingen roept, kun je daar bang van worden. Als een verward persoon op een hele hoge snelheid communiceert, heb je vaak de neiging om heel rustig te doen en in een lage snelheid terug te praten. Andersom zie je het ook: als iemand op een hele lage snelheid communiceert, omdat 'ie bijvoorbeeld stoned is of in een depressie zit, gaan mensen vaak heel snel tegen zo iemand praten. Maar als de snelheden uiteen lopen, gaat het contact verloren. En dan is het onmogelijk om in gesprek te komen. Het is beter om bij iemand bij een hoge snelheid, bij een angstaanval of wat dan ook, mee te gaan in die snelheid: Kijk me aan, we gaan even praten, kijk me aan! Dan ga je leiding geven. En dan wordt het heel lastig, ook al ben je verward, om het contact uit de weg te gaan."

Achterop de motor

Contact maken en behouden, daar legt Casper Nusselder de nadruk op. "Dan heb je weer grip op de situatie. Ook al snap je er niks van wat zo iemand zegt. De vaardigheid die je moet leren is om niet naar de woorden te luisteren, maar om heel goed aan te voelen hoe iemand zich voelt en daarop aan te sluiten. Dat is van een andere orde dan het rationele. Vaak betekent dat om te leren een neiging die niet effectief is en juist tegenwerkt te erkennen, en om te zetten naar iets dat wel werkt. Ook al is dat tegengesteld aan je gevoel. Vergelijk het met de eerste keer achterop een motor, en dan door de bocht gaan. Je hebt de neiging de andere kant op te gaan hangen, maar juist daardoor ga je onderuit." 

CIA

"Als iemand denkt dat jij van de CIA bent, en dat alle geheime diensten van de wereld achter hem aan zitten, heeft het geen zin om daar tegenin te gaan. Het is zijn realiteit. Erin meegaan kan ook niet. Dan moet je niet op het irreële blijven hangen, maar gaan zoeken naar een gezamenlijke realiteit. Bijvoorbeeld door te zeggen: Goh, ik zie dat je me niet vertrouwt, en dat is lastig want dan kunnen we moeilijk samenwerken. Dan benoem je zijn gevoel, dat is wel realiteit. Dan ontloop je de valkuil van de discussie of je wel of niet van de CIA bent. En van daaruit kun je weer contact maken." 

De volgende training 'In contact met verwarde personen' vindt plaats op 3 oktober 2018. Klik hier voor meer informatie.

Terug naar nieuwsoverzicht