Mental Check Up: "Een APK voor tussen de oren"

Je vindt ze in vele beroepsgroepen: werknemers die dag in dag uit werk doen dat het uiterste vraagt van hun incasseringsvermogen en mentale veerkracht. Denk aan zedenrechercheurs die kinderporno moeten beoordelen of pathologen die slachtoffers van een ongeluk moeten identificeren. Maar ook in een ogenschijnlijk minder traumatische omgeving kunnen werknemers soms vastlopen en ligt een burn-out op de loer. Om daarvoor te waken is er de Mental Check Up: een jaarlijks of tweejaarlijks gesprek met een psycholoog, waarbij werknemers de kans krijgen om te midden van alle werkdruk even bij zichzelf stil te staan. 

“Wil je loyaliteit, wil je integriteit, wil je een goed werkklimaat? Dan loont het voor een werkgever om echt aandacht te geven aan de mensen die het werk doen en hun welzijn te ondersteunen. Dan laat je als bedrijf zien dat je verantwoordelijkheid neemt voor het werk waaraan je je mensen blootstelt. Als je goede werknemers hebt, wil je ze ook graag behouden, toch?” Dat zegt klinisch psycholoog Jellemieke Hees-Stauthamer. Namens SPV (Studiecentrum voor Publieke Veiligheid) voert zij geregeld Mental Check Up-gesprekken.

Aangenaam verrast

“Zo’n gesprek duurt een uur, maximaal anderhalf uur, en is strikt vertrouwelijk. Informatie over de individuele werknemer als persoon wordt nooit teruggekoppeld naar de werkgever. Cruciaal is dat we die gesprekken als externen voeren, dat is vooral bij politie en justitie heel belangrijk. Toen ik hieraan begon dacht ik ook wel eens: wat leveren één of twee gesprekken per jaar nou op? Nou, heel veel dus, dat is gebleken. Het uitgangspunt is altijd: het grootste deel van de mensen die je spreekt zijn gewoon gezonde professionals die moeilijk werk doen. Op deze manier krijgen ze een beetje extra ondersteuning. Ik ervaar dat mensen dat ontzettend prettig vinden. Ze zijn vaak aangenaam verrast dat hun werkgever deze moeite neemt. Dat komt weer ten goede aan hun inzet. En soms zit je in een gesprek en merk je dat die persoon richting een burn-out gaat. Dan bespreken we dat er echt iets moet veranderen om te voorkomen dat hij of zij ziek wordt, en hoe dat zou kunnen. Als het kan probeer ik dan een extra gesprek in te lassen, om daarop terug te kunnen komen.”

Feedback

“Aan het eind van de rit heb je iedereen in zo’n team gezien. Dan komt er een algemeen feedback-rapport, dat met de werkgever besproken wordt. Wij proberen leidinggevenden altijd te motiveren om dat rapport te delen met het hele team, zodat iedereen ziet dat de vertrouwelijkheid gewaarborgd is. Als er MCU-gesprekken lopen voor de werknemers, loopt er parallel ook een MCU-traject voor de leidinggevenden. Behalve dat ze het goede voorbeeld geven, ervaren ze hoe het werkt. Daar hebben ze zelf ook veel baat bij. Wel krijgen ze dan een andere psycholoog, om te voorkomen dat er een situatie kan ontstaan waarbij de werkgever vraagt naar een werknemer. Dat moet echt strikt gescheiden zijn.” 

Moord- en zedenzaken

Hoe is dit initiatief ontstaan? Jellemieke: “Ik heb in Amerika gewerkt in een Child Abuse team. In de jaren ’80 werd ik gevraagd om trainingen te geven aan politie-zedenrechercheurs: hoe praat je met kinderen, hoe ga je om met seksueel misbruik? Ik hoorde steeds meer verhalen, ook toen ik later als getuige-deskundige voor de rechtbank ging werken in moord- en zedenzaken. Toen dacht ik: jemineetje, hoe doen al die mensen dit? Want het is hartstikke moeilijk en emotioneel beladen werk. Zo zijn we gestart. Soms ook met de partners erbij. Dat waren hele interessante gesprekken. Die zagen wel degelijk dat hun man of vrouw gestrest was, of niet lekker in het vel zat. Die gingen dan zwijgend voor de tv zitten, of hele lange wandelingen maken. En vooral niks zeggen. Vaak uit zorg om het gezin niet te belasten. Dat zijn dan gezonde politiemensen die gewoon gezond hun werk doen, maar er is wel sprake van een cumulatieve stressopbouw. Het aanbieden van een ondersteuningsgesprek is dan heel erg zinvol. Je ziet dat een organisatie als Artsen zonder Grenzen, waar ik ook voor werk, dat al standaard aanbiedt: een check up missie die teams in een oorlogsgebied bezoekt. Met eenzelfde soort vraag: hoe gaat het met je? Hoe zit je erbij? Bij SPV bieden we deze gesprekken bij teams van uiteenlopende organisaties nu al zo’n 20 jaar aan, met hele ervaren psychologen.”

Integriteit

Jellemieke geeft aan dat de MCU-gesprekken ook heel belangrijk zijn in het kader van integriteitsvraagstukken. “Onderzoek heeft aangetoond wanneer mensen gaan uitglijden. Wanneer worden ze kwetsbaar, houdt de integriteit geen stand meer? Dat blijkt vaak te zijn in periodes van hoge stress, of wanneer medewerkers zich op de een of andere manier verwaarloosd voelen door de organisatie. Dan is het aangaan van dit soort gesprekken buitengewoon nuttig, om een doorlopend zicht te hebben op mensen die met een moeilijke inhoud werken. Als je wat langer meedraait zie je mensen die misschien heel goed aan het werk waren ineens uitglijden of omvallen. Dat hadden ze zelf nooit bedacht. Soms kun je ze net voordat dat gebeurt opvangen, ze richting hulpverlening begeleiden of met ze bespreken: je moet een andere functie zoeken, want op basis van wat je nu met mij deelt ga je het hier waarschijnlijk niet redden.” 

Iedereen doet mee

 “Als je zo’n project inzet is het gewoon onderdeel van je werk. Je brengt je auto naar de garage, en jij krijgt ook een APK. Niet op vrijwillige basis, anders gaat iedereen naar elkaar kijken, wie wel gaat en wie niet en vinden ze er wat van. En dan zeggen sommigen: ik hoef niet, ik ben zo’n macho, ik kan alles aan. Er komen regelmatig mensen binnen met zo’n instelling van ‘niks aan de hand’, en dan komt er toch van alles uit zo’n gesprek. Soms is de conclusie: het gaat nu heel goed met jou, maar als je zo doorgaat ga je in de problemen komen. Als je daar wat dieper op in gaat en een spiegel voorhoudt, kan iemand toch anders naar zichzelf gaan kijken. En voorkom je een hoop ellende. Het is mooi als je een gesprek hebt gehad, en je ziet zo iemand een jaar later weer. En dan hoor je: Ik heb wel veel gehad aan die opmerking die je toen maakte. Als ik merk dat mijn werk een verschil kan maken in iemands leven, dan word ik daar blij van.” 

Voor meer info, kijk hier

Vragen? Mail of bel met Hans van Eck, telefoon 0578-573703

 

 

Terug naar nieuwsoverzicht